Mijn Prive-domein
Mijn Privé-domein

Shortlist
Shortlist


Catalogus
Catalogus


Bijdragen aan website

Recensie

< Vorige pagina
Privé-domein nr. 80
Auteur(s): George Sand/Alfred de Musset
Titel: Een moeilijke liefde
De correspondentie tussen George Sand en Alfred de Musset en een keuze uit het dagboek van George Sand
Recensent: Yra van Dijk
Bron: NRC Handelsblad
Geplaatst door: Gerd-Jan Oud
Geplaatst op: 25-1-2007
Waardering: geen waardering bekend


Smullen van liefdessores
Op 15 december 1867 schreef Gustave Flaubert vermanend aan George Sand: `Niet je persoonlijkheid ten tonele voeren. Ik geloof dat grote kunst wetenschappelijk en onpersoonlijk is'. Sand was het daar echter niet mee eens, en ze schrijft aan Flaubert dat ze niet anders kan dan haar hart in een werk stoppen.

Sand schrok er niet voor terug om haar eigen liefdesleven als romanstof te gebruiken. Nu was dat ook een bijzonder boeiend liefdesleven, waarin beroemdheden als Chopin en Alfred de Musset figureerden. Met name haar liaison met de laatste sprak tot de verbeelding. Het poëtische karakter van de jonge dichter Musset tegenover Sands praktischer aard, de hartstocht die hen beiden verteerde en hun faam in het Parijse literaire leven, maakte hun liefde tot perfecte romanstof.

Dat had de handige Sand zelf ook in de gaten en direct na de dood van Musset (de verhouding was toen al twintig jaar voorbij) publiceerde ze Hij, een roman over twee schilders die een hartstochtelijke relatie beginnen. Het is niet moeilijk om in de kalme schilderes Thérèse de schrijfster zelf te herkennen, net zoals de gepassioneerde jonge kunstenaar Laurent de Fauvel voor Musset moet staan. Hij is bij uitstek het type lijdende jonge dichter: geniaal en rusteloos: `U kent dat gevoel van onbehagen niet, het genot dat verveelt, en de verveling die je dronken maakt', schrijft hij aan zijn vriendin. Bezorgd raadt Thérèse hem aan zich niet al te vaak `aan dwaasheden te bezondigen die uw gezondheid schade kunnen toebrengen', en besluit met de woorden: `U vindt me wel erg nuchter, nietwaar? Dat kan me niet schelen.'

Thérèse is, net als Sand zelf, meer het strenge type: het leven dient `een eeuwige strijd tegen jezelf' te zijn. Zo hard als zij werkt, zo druk is Laurent met drinken en naar de hoeren gaan. En wanneer Thérèse van haar heilzame slaap geniet, zit hij juist de hele nacht te werken in een vlaag van inspiratie. Als het paar de winter in Italië doorbrengt, verveelt Laurent zich al snel met zijn oudere vriendin, die alleen maar wil schilderen en haar slaapkamerdeur gesloten houdt. Hij valt ten prooi aan een aanval van spleen en daarna zelfs aan een zeer gevaarlijke `hersenkoorts'.

In de rol van verpleegster voelt de moederlijke Thérèse zich beter thuis dan in die van minnares. Hoewel ze nog geen dertig is, noemt ze de zes jaar jongere dichter om de haverklap haar `kind' en spreekt ze `als een zuster' of vanuit haar `moederhart'. Als ze dan ook nog vlucht in de armen van een gezonder en bestendiger lief, is het duidelijk waarom Thérèse over het aflopen van de affaire kalm concludeert: `Het is vermoedelijk evenzeer míjn als zíjn schuld'.

Toch verscheen er twee jaar na het verschijnen van deze roman in 1857 een tegenroman over de affaire: Hij en Zij van Louise Colet, een dichteres en tijdgenote van Sand. Ook hier is het alter ego van Musset een bevlogen dichter en dus een prachtig negentiende-eeuws personage: hij is grillig en ziekelijk, wordt om de haverklap zeer bleek of heeft juist ongezond hoogrode wangen, en heeft iets te vaak een glaasje rum nodig om het bloed te laten stromen. Dat alles omdat de gevierde maar kille romanschrijfster `Antonia Back' hem te gronde heeft gericht.

Maar het was Louise Colet in Hij en Zij niet alleen te doen om een verdediging van Musset: de roman was ook een afrekening met haar eigen minnaar Gustave Flaubert. Omdat zij vond dat Flaubert hun liefde `te grabbel' had gegooid in Madame Bovary, nam zij wraak door hem hier voor te stellen als een `trotse hooghartige kluizenaar' met een `monsterlijke persoonlijkheid': een zielloze geest die ieder grootheid miste.

Het negentiende-eeuwse publiek smulde van dergelijke sleutelromans, vertelt Joke Hermsen in haar nawoord, dat bij beide boeken hetzelfde is. Men kreeg niet snel genoeg van zulke `tot roman verhaspelde liefdessores'. Ook nu nog bestaat de charme van deze twee romans vooral uit de beroemdheid van de protagonisten, wier liefdesperikelen al bekend waren uit drie delen correspondenties van Privé-domein. In die reeks verschenen de briefwisselingen tussen Musset en Sand, tussen Colet en Flaubert én die tussen Sand en Flaubert.

Daardoor weten we dat de honderdvijftig jaar oude literaire roddel uit deze twee romans niet zo ver bezijden de werkelijkheid was. Het drama tussen Sand en Musset kan in twee woorden worden samengevat als een `incompatibilité d'humeur'. Niets bijzonders dus, behalve dat ze er allebei veel verdriet van moeten hebben gehad.

Mijn gegevens


Gustave Flaubert,
Haat is een deugd
gekozen tot GOUDEN PRIVÉDOMEIN



Kies het mooiste voorplat