Restaureren



Verkrijgbaarheid





Prospectus Japin



Prospectus Jongstra

Restaureren

Opknapbeurt
 
Privé-Domein boeken zijn besmettelijk en kwetsbaar. Menig exemplaar overleeft zijn eerste eigenaar dan ook niet. Bij 2e hands boeken kom je nogal eens vergeelde, bevlekte, beschadigde, mishandelde en smoezelige exemplaren tegen. Op het eerste gezicht is daar niet veel meer aan te doen, maar gelukkig, schijn bedriegt.
 
Aan vergeling, leesvouwen, scheuren, vlekken en penstrepen valt bitter weinig te doen. Maar vuile en licht beschadigde omslagen kunnen er weer zo goed als nieuw uitzien. Geloof het of niet. Na ruim 200 delen te hebben opgeknapt heb ik hier inmiddels enige ervaring mee opgedaan. Hier zijn mijn tips.
 
 
Gom
 
Met een zacht gommetje kunnen wonderen worden verricht. Het meeste vuil kun je ermee verwijderen. Zelf begin ik vaak met een grote platte witte gom van Cretacolor (Monolith). Deze is heel zacht, beschadigt het papier niet en je kunt er een grote oppervlakte mee behandelen. Het nadeel is dat door viezigheid op de omslag er soms wat gom op het papier kan achterblijven. Je kunt dan net zo’n taai laagje krijgen als het resterende plaksel van een prijssticker. De enige remedie is dan geduldig verder gommen. Dit gaat sneller en beter met een iets hardere of ‘drogere’ gom.
 
Een goed alternatief, hoewel het iets minder vuil wegneemt, is een vlakgom van Läufer. Het voordeel hiervan is dat de gom droger is en gemakkelijk verkruimelt. De witte blokgommetjes van Bruynzeel zijn echter het meest ideaal, ook om prijzen en potloodstrepen uit boeken te verwijderen. Denk niet dat het niet uitmaakt welke gom je gebruikt. De gom van Bruynzeel is onovertroffen voor dit werk.
 
Als de viezigheid op het boek nog hardnekkiger is, dan gebruik ik ten slotte de roodblauwe gom van Faber-Castell. Vooral de blauwe kant bewijst zijn nut en is onmisbaar, maar kan het papier wel licht beschadigen wanneer het te ruw wordt gebruikt. De rode kant kun je beter niet gebruiken want sporen van de rode gom blijven soms op het boek achter. Gebruik daarom een witte gom. Ook de rug van het boek kan trouwens met een gommetje gemakkelijk wat worden opgefrist.
 
 
Voorplat
 
De meeste eer valt er te behalen met het bijkleuren van het voorplat. Ik doel op de randen en plaatsen waar de inkt is weggesleten. De randen en hoeken van het voorplat zijn erg kwetsbaar. Wat dat betreft zijn en blijven Privé-Domein boeken couveusekindjes.
 
De kuur is even eenvoudig als doeltreffend: aquarelkleurpotloden. Zelf gebruik ik Van Gogh potloden van Talens, maar die van Derwent bijvoorbeeld zijn ook prima (helaas zijn de uitstekende Karisma potloden niet meer verkrijgbaar).
 
Het voordeel van een kwaliteitsmerk is dat de kleurstoffen van de potloden hoogwaardig zijn en bovendien overeenkomen met de kleuren van de gebruikte drukinkten (sepia, ultramarijn, sienna, gele oker, etc.). In bijna alle gevallen kun je dan ook de juiste kleur vinden en hoef je je over zichtbare kleurverschillen geen zorgen te maken. Verzamelaars komen met een set van 30 potloden al een heel eind. Alleen voor de blauwe en violette tinten volstaat zo’n doos meestal niet en moet je los nog wat bijkopen. Kijk in ieder geval of er sepia in zit want dat is een van de meest gebruikte kleuren voor de rand.
 
Probeer het aquarelpotlood eerst uit op een stukje papier of op de hoekpunt van het boek en kijk of het echt de goede tint is. Ik doe het altijd zo. Begin voor de zekerheid eerst droog en ga langs de randen. Een beter resultaat wordt echter met een nat potlood verkregen. Doe wat spuug op de vingertop van de wijsvinger en dan even mengen met de punt van het potlood. Dan ga je voorzichtig met de potloodpunt langs de randen van de omslag. Zo nu en dan dip je de punt weer in het verfbadje op je vingertop.
 
Als je de flap van het voorplat uitklapt en recht neerzet, gaat het nog handiger want dan raak je de onderliggende pagina’s niet. Even de rand heel licht nawrijven. Met een natte vinger om een egaler resultaat te krijgen of met een droge vinger om alleen de overtollige kleurstof te verwijderen. Klaar is kees. Beschadigingen op de omslag doe ik overigens meestal met een droog aquarelpotlood want hier kan een nat potlood soms meer bederven dan herstellen.
 
En dan weet je echt niet wat je ziet. Want als je het nauwkeurig hebt gedaan oogt het boek als nieuw. Natuurlijk kun je ook gewone kleurpotloden gebruiken, maar mijn ervaring is dat die - m.u.v. de Karisma potloden - te weinig kleur afgeven. Zeker op de hoekpunten maak je het papier met een gewoon potlood gauw kapot. Ook hier biedt wat spuug op de vingertop overigens uitkomst, maar de kleurstof van een gewoon potlood lost moeilijk op.
 
Met aquarelpotloden bereik je een veel beter resultaat. Dat komt omdat de kleurstof in het papier dringt en er niet op blijft liggen. Het dekt daardoor beter en bovendien droogt de kleur mat op terwijl in gewone potloden was zit, waardoor de kleur gaat glanzen.
 
Veel oudere delen hebben bruine vlekjes om de omslag. Aan deze ‘roestvlekken’ kun je niet veel doen. Je kunt ze wel wat camoufleren met een wit aquarelpotlood of crèmekleurig potlood. In ieder geval niet gaan knoeien met water, alcohol of andere vloeistoffen, want dat helpt niet en maakt bovendien het papier kapot.
 
 
Lijmen
 
Bij Privé-Domein komt het zelden voor dat omslagen loskomen van de rug. Maar als het gebeurt is het gemakkelijk te herstellen met boekbinderslijm. In de betere hobbyzaken is die lijm verkrijgbaar. Boekbinderslijm is ook heel geschikt om - en dat wil nog wel eens voorkomen - kleine scheurtjes onderaan en bovenaan de rug vast te lijmen. Met een naald, tandenstoker of gewoon een snipper papier, waar een klein beetje lijm op zit, herstel je die scheurtjes gemakkelijk en voorkom je dat ze verder scheuren.
 
Scheuren in de omslag zijn wat lastiger en blijven altijd zichtbaar. Zelf heb ik twee exemplaren van Lord Byrons Brieven en Dagboek gerestaureerd die op precies dezelfde plaats waren ingescheurd, nl. onderaan precies op de twee randen van de rug. Ook dit is met boekbinderslijm, wat aandacht en enig geduld te herstellen. Bijvoorbeeld door onder de scheur een strookje papier te lijmen voor de stevigheid. Echte freaks gebruiken hiervoor natuurlijk alleen Privé-Domein papier en offeren er speciaal een oud, versleten boek aan op. Bij voorkeur natuurlijk een Annie Romein-Verschoor, die zoals een antiquaar onlangs zei, de nachtmerrie is van ieder antiquariaat.
Mijn gegevens

Poster


Priaap Ontknoopt